Berlage’s Groenhovenstraat 2 in Den Haag

Van prinselijke opening in 1927 tot anno 2019

Het is 21 februari 1985 en ik moet op sollicitatiegesprek in Den Haag. Het is een koude dag met temperaturen tussen -0,2 °C en 4,3 °C. Nog belangrijker, al vanaf begin februari heeft het gevroren, met een flink aantal nachten waarin het kwik daalt tot -10 °C. Waarom mijn lezers vermoeien met deze weergegevens? De ware kenner weet het al, op die dag werd voor het eerst sinds 1963 weer een Elfstedentocht geschaatst!

Ik pak me dus goed in om op de fiets naar Groenhovenstraat 2 te gaan, gebouwd voor de Nederlanden van 1845, voorloper van de verzekeringsmaatschappij Nationale-Nederlanden.


Berlage huisarchitect

Ik voel net zoveel opwinding over de mogelijkheid om het prachtige gebouw van binnen te bekijken als over de spannende schaatswedstrijd. Oorspronkelijk had de Nederlanden van 1845 zijn hoofdkantoor in Den Haag aan de Drie Hoekjes, vlakbij de Grote Kerk. In 1927 verhuisden ze naar de Groenhovenstraat. Beide panden zijn ontworpen door de beroemde architect Hendrik Petrus Berlage.

Berlage was een persoonlijke vriend van de directeur Carel Henny en in de periode 1895-1930 bouwde hij zeven kantoorgebouwen voor het verzekeringsbedrijf, waarvan één in het toenmalige Batavia. Berlage werd dan ook wel de “kleermaker” van De Nederlanden van 1845 genoemd.


Opening en inrichting

Op 3 maart 1927 opende Prins Hendrik, de man van Koningin Wilhelmina, het nieuwe kantoorpand aan de Groenhovenstraat. Daar was plaats voor 600 medewerkers, die met het nieuwe gebouw op de foto gingen. In de kranten werd grote bewondering geuit voor de klimaatbeheersing in het gebouw. Echte airconditioning was er echter niet, zoals ik later in warme zomers mocht ervaren. Want ja, ik ben aangenomen bij Nationale-Nederlanden! Daarom heb ik het pand uitgebreid van binnen kunnen bewonderen. Onder andere de Commissarissenzaal, waar de namen van alle commissarissen in gouden letters op de muur waren aangebracht.

Overigens waren de door Berlage ontworpen stoelen wel vervangen door meer moderne exemplaren. Zijn streven naar eenheid in architectuur was wel mooi, maar leverde de gebruikers van zijn meubilair te veel rugpijn op. Die eenheid kwam ook terug in Berlages ontwerpen voor inktstellen, belettering en de polisformulieren. En voor de asbakken, want in die tijd mocht je nog gewoon roken in kantoorpanden.


Oorlog en uitbreiding

In de Tweede Wereldoorlog kwam het gebouw in de zgn. 'vesting Scheveningen' van de Atlantikwall te liggen. In 1942/43 werd op bevel van de Duitse bezetters een deel van de Raamwegvleugel afgebroken voor een ruimer schootsveld van een bunker in de tuin van het kantoorgebouw.

Na herstel van de oorlogsschade in 1947/48 volgde in 1954 de opening van het vergrote hoofdkantoor. Berlage had in zijn ontwerp al rekening gehouden met verlenging van het gebouw en plaatsing van een tweede verdieping.


Groenhovenstraat 2 vandaag de dag

Nationale-Nederlanden vertrok alweer een tijd geleden uit het mooie pand van Berlage. Dankzij de Muziekacademie Den Haag kun je er een muziekinstrument leren spelen. Er zijn plannen geweest om de rest van het pand om te bouwen naar appartementen, maar daarmee is men gestopt na bezwaren van omwonenden. Het staat nu weer als kantoorruimte te huur. De foto’s op de site (www.berlage-huis.nl) van de makelaar laten het huidige interieur van het pand in volle glorie zien. Het verdient een waardige gebruiker. En het verdient herstel van de vijver aan de voorkant die ook onderdeel was van Berlage’s ontwerp. Komt er dan nog eens een strenge winter, kunnen degenen die er werken lekker schaatsen in de lunchpauze.

(Tekst Jacqueline Alders, foto’s NN en Jacqueline Alders)

Jouw herinnering aan een NN-gebouw

Heb je ook een herinnering aan een van de andere NN-gebouwen in ons land?

Laat het de redactie weten en stuur een mail naar info@vo-nn.nl. We nemen dan contact met je op.