De bromfiets, al dan niet elektrisch, is niet uit ons straatbeeld weg te denken, ondanks fatbikes en speedpedelecs. De verzekering en het werk daarvoor heeft een veelzijdige geschiedenis.

Uitgevonden rond de jaren ’40 van de vorige eeuw als rijwiel met hulpmotor, was deze nog niet direct heel populair. Dat veranderde in de jaren ‘50 toen ook de term bromfiets werd geduid door een journalist. Het aantal bromfietsen in Nederland groeide van 150.000 in 1951 tot 2 miljoen in 1970.
Toen werd het tijd om veiligheidsmaatregelen te nemen. Het was nog niet direct duidelijk of de brommer als fiets of als motorvoertuig moest worden behandeld. Moest de brommer op het fietspad of op de weg? En wie was aansprakelijk bij een aanrijding of botsing? Dat vereiste een aanpassing van artikel 31 van de Wegenverkeerswet (WVW). Kortom, het fenomeen brommer bracht veel verwarring, zeker ook omdat het aantal ongevallen groeide.

Fatum
NN-rechtsvoorganger Fatum speelde daar handig op in door al in 1952 met een bromfietsverzekering te komen. Een aansprakelijkheidsverzekering voordat die wettelijk verplicht werd.
Het was ook de snelheid van de bromfiets die het risico op een ongeval vergrootte, sommigen haalden wel 60 kilometer per uur. In 1956 werd een maximumsnelheid voor bromfietsen ingevoerd; 40 kilometer per uur. Veel bromfietsers reden onverzekerd rond waardoor slachtoffers vaak geen schadevergoeding kregen. Dit leidde tot maatschappelijke druk en politieke actie om de verzekering verplicht te stellen.
In 1965 werd de verplichte WA-verzekering voor bromfietsen ingevoerd, een direct uitvloeisel van de Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM). Een jaar later gevolgd door het verzekeringsplaatje als bewijs van verzekering. Elk jaar werden bij het vernieuwen van de bromfietsverzekering ook de plaatjes vernieuwd. Dit was een taak voor de verzekeraars. De eerste letter van het plaatje verwees naar de verzekeringsmaatschappij zoals de D naar de RVS en de H naar NedLloyd. In 1965 werden bij NedLloyd 130.000 plaatjes, eerst op letter en cijfer gesorteerd en vervolgens in enveloppen gestopt en met een begeleidende brief met het verzekeringsbewijs naar de verzekerden verstuurd. Deze Bromfietsactie was een jaarlijks terugkerende megaklus waarbij vele handen het werk lichter maakten.

Vrijheid
De schadeverzekeraars voerden voorlichtingscampagnes om bromfietsbezitters bewust te maken van hun nieuwe verplichtingen. Dit gebeurde via folders en samenwerking met bromfietsdealers. Men ging zich met name op de jeugd richten want eind jaren ’60 werd de brommer steeds populairder onder jongeren. De bromfiets was niet alleen goedkoop, maar werd ook een symbool voor vrijheid waarbij elke jeugdcultuur op een ander merk reed; Nozems op een Kreidler – met een meisje achterop, kikkers op een Puch en hippies op een Solex. 
De laatste grote verandering werd in 1975 ingevoerd: de helmplicht. De reacties waren divers, en niet veel anders dan wat we vandaag de dag horen over de fietshelm. Velen zagen er de noodzaak van in, anderen waren bang voor hun kapsel. De helmplicht leidde wel tot een enorme daling van verkeersdoden en hersenletsel onder bromfietsers.

Meer weten of vragen? Mail naar ingrid.elferink@nn-group.com
(Ingrid Elferink, conservator NN Bedrijfsarchief)