“Laten we afspreken in Zeist op de KNVB Campus,” stelde Jaap Pool voor toen ik hem benaderde voor dit interview. “Die dag ben ik supervisor in het VAR Replay Center. Kan ik je ook laten zien hoe de VAR werkt.” Zo’n uitnodiging sla je als voetballiefhebber natuurlijk niet af.

En zo ontmoetten we elkaar op een druilerige zaterdagmorgen in Zeist, waar het gonsde van de bedrijvigheid. Ondanks alle drukte vond Jaap een rustig hoekje. Daar vertelde hij uitgebreid hoe hij als leraar in de verzekeringswereld terecht kwam, als assistent-scheidsrechter de internationale top haalde en wat nu zijn rol is als supervisor van de video assistant referee (VAR).

Je bent van huis uit leraar?
"Klopt. Ik startte op een lerarenopleiding in Leeuwarden, waar je rechtstreeks werd opgeleid voor een vak. Voor mij waren dat Duits en Nederlands, met onderwijskunde erbij. Ik had het erg naar mijn zin. Lesgeven zat in mijn hart. Alleen krompen de scholen in die tijd. Hoewel ik een vaste aanstelling had, gold toen nog het principe ‘last in, first out’. Oudere collega’s die eigenlijk wilden stoppen, moesten blijven, terwijl ik, jong en enthousiast, mijn baan verloor. Dat voelde wrang. Toen ben ik in militaire dienst gegaan, dat had ik steeds uitgesteld."

Hoe kwam je bij Nationale-Nederlanden terecht?
"Dat was eigenlijk puur toeval. Een zwager van mij was accountant en had veel contacten met verzekeraars. Hij zei tegen me: 'Joh, die mensen van maatschappijen die bij mij langskomen, dat lijkt mij ook wel wat voor jou. Ik vroeg waar ik de beste opleiding kon krijgen, want ik wist toeten noch blazen van verzekeren. Iedereen zei: dan moet je bij NN zijn. Dus koos ik voor Nationale-Nederlanden. Zo belandde ik in het praktijkcentrum, het opleidingsinstituut van NN."

Wat was je eerste functie bij NN?
"Na mijn opleiding kreeg ik als inspecteur leven een rayon toegewezen met tussenpersonen. Mijn specialiteit werd hypotheken, pensioenen en lijfrenteverzekeringen. Dat heb ik tien jaar gedaan."

Wanneer kwam de overstap naar Employee Benefits?
"Na die tien jaar werd ik Employee Benefits-adviseur. Dat ging vooral over collectieve pensioenregelingen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. Dat heb ik twee jaar gedaan. Toen werd ik sales trainer, vijf jaar lang. Vervolgens ging ik terug naar de buitendienst als specialist inkomen. Dat betekende dat ik de accountmanagers schade ondersteunde bij inkomensverzekeringen. Eerst moest ik zelf weer flink studeren, diploma’s halen en alles leren over inkomensverzekeringen. Het waren dynamische tijden, want precies toen veranderde de oude WAO en kwamen er nieuwe regelingen."

Je kreeg ook te maken met volmachten. Hoe ging dat?
"In die periode schoten volmachten voor inkomensverzekeringen als paddenstoelen uit de grond. Op een gegeven moment hadden we er veertig, maar er kwam te weinig volume uit. Mijn opdracht als senior accountmanager werd om dat terug te brengen. Uiteindelijk hielden we er 25 over. Ik zei destijds: waarschijnlijk maak ik mijn eigen baan overbodig."

In 2020 stopte je bij NN. Hoe was dat afscheid?
"Niet leuk. Het was coronatijd. Je mocht niet naar kantoor, geen collega’s ontmoeten, geen afscheid nemen bij relaties. Het ging stilletjes. Dat was jammer na zoveel jaren."

Wanneer begon je als scheidsrechter?
"Op mijn zeventiende. Ik floot in de amateurs en kwam uiteindelijk in de hoofdklasse, destijds het hoogste niveau. Rond mijn dertigste kwam ik op de overgangslijst voor betaald voetbal maar haalde dat niet. Precies in die periode begon de professionalisering van de grensrechter tot assistent-scheidsrechter. Ik kreeg de kans om die stap te maken en al snel stond ik in de eredivisie. Na twee jaar was ik internationaal assistent-scheidsrechter."

Was dat te combineren met je werk bij NN?
"Het waren tropenjaren. Doordeweeks werken, trainen en bijeenkomsten; in het weekend wedstrijden. Toen ik internationaal doorbrak en naar de EK en WK mocht, werd het nog drukker. Soms moest ik verlof opnemen voor toernooien. Ik heb altijd geprobeerd mijn werk bij NN goed te blijven doen, want als daar klachten over kwamen, had ik moeten stoppen. Maar het lukte, mede dankzij steun van Wim van Es. Van hem kreeg ik onbetaald verlof, waardoor ik naar de grote toernooien kon."

Wat was het hoogtepunt van je carrière als grensrechter?
"De Champions League-finale in 2001: Bayern München tegen Valencia, in San Siro, met Dick Jol als scheidsrechter. Dat was ongelooflijk. Daarnaast natuurlijk de EK 2000 in Nederland en België – fantastisch georganiseerd, alsof het evenementenbureau van NN het had gedaan – en de WK onder 20 in Argentinië. De sfeer, de beleving, dat vergeet je nooit meer."

Wat is je meest memorabele moment?
"Toch wel mijn eerste internationale wedstrijd, in Armenië. Het land was straatarm. Hotels hadden één uur warm water per dag, het eten was karig. Maar de mensen waren ongelofelijk gastvrij en vriendelijk. Dat maakte diepe indruk."

Wanneer ben je gestopt?
"In 2011, vanwege de leeftijdsgrens van vijftig jaar. Inmiddels bestaat die grens niet meer, maar je moet nog wel alle fysieke testen halen. Voor mij was vijftig toen het einde."

Maar je bleef wel actief?
"Ik werd coach van drie assistent-scheidsrechters. Ik begeleidde ze tijdens het seizoen, keek bij wedstrijden, had gesprekken en was hun klankbord. Je doet dat als vrijwilliger, krijgt alleen reiskostenvergoeding, vooral omdat je zelf ook altijd goed bent behandeld en iets wilt terugdoen. Voor mij draait alles om mensen helpen groeien, dat is de rode draad in mijn leven.”

Hoe kwam je bij de KNVB terecht in je huidige functie?
"In 2022 belde Dick van Egmond, destijds baas van alle arbiters in het betaald voetbal. Er kwam een plek vrij in de technische staf voor iemand die verantwoordelijk is voor assistent-scheidsrechters. Ik kreeg een contract voor 24 uur, maar in de praktijk werk ik bijna 40 uur. Omdat het mijn hobby is, voelt dat niet zwaar. Ik begeleid nu met een collega alle assistent-scheidsrechters in het betaald voetbal. Hij richt zich op de jongere talenten, ik op de ervaren krachten en de internationals."

En je bent ook betrokken bij de VAR?
"Ja, dat hoort erbij,” zegt hij en neemt me mee naar het KNVB Replay Center. “Hier zit bij alle eredivisiewedstrijden een driekoppig team: een technicus, de video assistent referee (VAR) en de assistent-VAR. Alles wordt opgenomen en later geëvalueerd. Wij begeleiden hen, bespreken situaties, geven feedback, hebben maandelijkse bijeenkomsten en voeren functionerings- en beoordelingsgesprekken. Ik ben verantwoordelijk voor zo’n dertig mensen. Het is intensief, maar ook prachtig om te doen."
Daarna kreeg ik nog een uitgebreide uitleg over hoe de VAR werkt, want lesgeven zit Jaap Pool nog altijd in het bloed.
(Hasko van Dalen)

Jaap (1961) begon zijn loopbaan als leraar Duits en Nederlands op een mavo (1983–1987). Vanwege inkrimping van het lerarenbestand werd hij dienstplichtig sergeant op het opleidingscentrum voor de Koninklijke Landmacht in Ede. Kort daarna keerde hij nog even terug in het onderwijs, maar in 1989 maakte hij de overstap naar Nationale-Nederlanden. Bij NN werkte hij ruim dertig jaar in de buitendienst, onder meer als accountmanager levensverzekeringen, employee benefits-adviseur, salesmanager en senior accountmanager volmachten. In 2020 ging hij vervroegd met pensioen. Tijdens zijn loopbaan bij NN was hij actief als assistent-scheidsrechter in het betaalde voetbal en op het hoogste internationale niveau. In 2011 moest hij stoppen vanwege het bereiken van de leeftijdsgrens. Daarna was hij actief in de begeleiding van aankomende assistent-scheidsrechters. Sinds 2011 is hij medewerker van de technische staf Scheidsrechterszaken betaald voetbal en belast met de begeleiding van assistent-scheidsrechters en de supervisie op de video assistent referees (VAR). Jaap woont in Beetsterzwaag (provincie Groningen) en heeft twee dochters die ook van voetbal houden.